Username Password

 
 
 
 
 
 
 
 

ต้าวตังสี่

ผู้คนชาวล้านนามีความเชื่อว่า ในแต่ละบ้านเรือนจะมีต๊าวตังสี่ (ท้าวทั้งสี่)เป็นเทพารักษ์เฝ้าดูแลรักษาชีวิต ป้องกันเภทภัยต่างๆมิให้กล้ำกรายผู้คนที่อยู่อาศัยในบ้านนั้นๆ ต๊าวตังสี่มีอยู่สี่องค์ได้แก่

1. ท้าวมหาราชธตรฐผู้เป็นใหญ่แห่งคนธรรพ์รักษา ทิศตะวันออก
2. ท้าววิรุฬหกผู้เป็นใหญ่แห่งกุมภัณฑ์รักษาทิศใต้
3. ท้าววิรูปักษ์ผู้เป็นใหญ่แห่งนาครักษาทิศตะวันตก
4. ท้าวเวสสุวรรณหรือท้าวกุเวรผู้เป็นใหญ่แห่งยักษ์รักษาทิศเหนือ

         นอกจากต๊าวตังสี่รักษาทิศ ทั้งสี่แล้ว ข้างบนบ้านเรีอนที่เป็นส่วนของฟ้ามีพระอินทร์รักษา และด้านที่เป็นพื้นดินสุดมีพระแม่ธรณีรักษาดังนั้นเมื่อทำการบูชาผู้คนจะจัด ทำเครื่องสักการะเป็น หก ส่วนคือบูชาท้าวทั้งสี่และพระอินทร์ พระแม่ธรณี -เครื่องสักการะที่สำคัญในการบวงสรวงบูชามีข้าวปลาอาหารตามปกติทั่วไปที่เจ้าของบ้านรับประทาน

 

ที่สำคัญมีตุงจ้อ (ตุงช่อ) คือสัญลักษณ์ในการบูชาทำด้วยกระดาษตัดเป็นรูปคล้าย ธงสามเหลี่ยมสีเขียวไว้ด้านบนสุดของแท่นไม้เพื่อบูชาพระอินทร์ ตุงจ้อสีแดงบูชาท้าววิรุฬหก ตุงจ้อสีฟ้าบูชาท้าวธตรฐ ตุงจ้อสีดำบูชาท้าววรูปักษ์ ตุงจ้อสีหม่นหรือเทาบูชาท้าวกุเวร และตุงจ้อสีขาวบูชาพระแม่ธรณี

การบูชาต๊าวตังสี่จะใช้ไม้เสาต้นเดียวแต่มีไม้ตีไขว้เป็นกากบาทสูงกว่าพื้นดินราวศอกกว่าๆ หันปลายไม้กากบาทไปยังทิศทั้งสี่ แล้ววางสะตวง (กระทงกาบกล้วย) ไว้ทั้งสี่ทิศ ส่วนด้านบนสุดของเสาวางสะตวงบูชาพระอินทร์และส่วนล่างสุดวางไว้บนดินชิดโคน เสาเพื่อบูชาพระแม่ธรณี -ครั้นถึงเวลาที่จะบูชาพ่อหมอหรือปู่อาจารย์จะทำพิธีกรรม

เริ่มจากปู่อาจารย์หรือผู้ประกอบพิธี จะนำกระทงเครื่องปูจา ๖ กระทงวางบนแท่นปูจา (หอประสาทเสาเดียว) เพื่อปูจา พญาอินต๋า ท้าวตะละโถ ท้าววิโลหะโก๋ ท้าววิธูปักโข ท้าวกุเวโร และแม่พระธรณี แล้วจุดธูป ๒๐ ดอก ปักที่ตีนเสา ในขณะนั้นเจ้าของบ้านควรนั่งพนมมือแล้วปู่อาจารย์จะทำพิธีตามลำดับดังนี้

         - ปู่อาจารย์จะทำพิธีปลุกแม่ธรณีว่า แม่ธรณีเอ๋ย เจ้าอยู่ รู้หรือยัง แล้วตอบเองว่า อยู่ รู้แล้ว
สาวะคะตั๋ง โลก๋าวิทู นะมามิ ๓ ครั้ง เสกมือแล้วตบที่เสา ๓ ครั้ง
         - กล่าวคาถาชุมนุมเทวดา
         - กล่าวคำปูจาแม่ธรณีและท้าวตั้งสี่ (จตุโลกบาล)
         - กล่าวคำปูจาพญาอินทร์

เครื่องสังเวย
เครื่องสังเวยก็มีดอกไม้ ธูปเทียน หมากเมี่ยง ปูรี (บุหรี่) ขนม ข้าวต้ม จ้อ (ช่อ - ทำเป็นธงสามเหลี่ยมด้วยกระดาษต่าง ๆ) ใส่ “สะตวง” วางไว้ที่ปลายไม้ที่ชี้ไปทั้งสี่ทิศและตรงกลางเสาซึ่งจะสูงกว่าฐานไม้ที่รอง “สะตวง” ประมาณสองคืบเศษเป็น “สะตวง” ใหญ่สำหรับพระอินทร์ ซึ่งถือว่าเป็นองค์ประมุขของเทวดาทั้งหลายที่อยู่เบื้องล่างส่วนฐานล่างสุดติดดินก็จะวางกระทงสะตวง ให้พระแม่ธรณีสะตวงหนึ่ง รวมทั้งหมดมี ๖ สะตวงด้วยกัน